پنج . ارزيابى احاديث " شكيبايى بر استئثار " در برخى احاديث ، سخنانى به پيامبر خدا نسبت داده شده كه ايشان ضمن پيشگويى وقوع آفت استئثار در امّت اسلامى ، به مردم گوشزد مىكند كه آنان حقّ اعتراض به دولت‌مردان خودخواه و انحصارطلبِ حاكم را ندارند ؛ بلكه موظّف به شكيبايى و سكوت تا قيامت‌اند ! « 1 » نكات قابل تأمّل در نقد و ارزيابى اين احاديث ، بسيار است . از اين رو ، ارزيابى كاملِ آنها فرصت ديگرى مىطلبد و ما در اين جا تنها تنها به چند نكته مهم اشاره مىكنيم : الف تفكيك دين از سياست بىترديد ، مقتضاى پذيرفتن احاديثى كه مسلمانان را به شكيبايى بر ظلم و بىعدالتى و استئثار زمامداران ، امر مىكنند ، تفكيك دين از سياست است . از اين رو ، محدّثان و فقهايى كه اين احاديث را پذيرفته‌اند ، فتوا داده‌اند كه مسلمانان در هيچ شرايطى ، حقّ اعتراض بر زمامداران خود را ندارند و نمىتوانند از اطاعت آنان سر باز زنند . به نمونه‌هايى از اين آرا توجّه كنيد : محدّث معروف اهل سنّت ، مسلم بن حجّاج نيشابورى ، احاديث مذكور را در چند باب مربوط به " امارت " در كتاب خود ( صحيح مسلم ) ، جمع‌آورى كرده است . عناوين اين ابواب كه جمع‌بندى و در واقع ، برداشت و فتواى اوست ، بدين شرح است : ( 11 ) باب الأمر بالصبر عند ظلم الولاة و استئثارهم ( باب امر به شكيبايى ، هنگام ستم حاكمان و انحصارطلبىشان ) ؛ ( 12 ) باب فى طاعة الامراء و إن منعوا الحقوق ( بابى در فرمانبرى از اميران ،

--> ( 1 ) براى ديدن احاديثى كه در اين زمينه نقل شده ، ر . ك : رهبرى در اسلام : ص 131 ( بخش سوم : دو توطئه خطرناك ) .